Iedereen die wel eens een overeenkomst heeft ondertekend, heeft er waarschijnlijk eentje ‘cadeau’ gekregen zonder het direct te merken: het boetebeding. Ja, dat kleine, vaak onopvallende zinnetje dat pas interessant wordt als het misgaat. Een beetje zoals een brandblusser: je hoopt het nooit nodig te hebben, maar als het zover is, wil je wel dat hij werkt.
In de praktijk zien wij wekelijks dat partijen afspraken maken over wat er gebeurt als diezelfde afspraken niet worden nagekomen. En dan bedoelen we niet een vriendelijk tikje op de vingers, maar een financiële prikkel die de portemonnee opeens een stuk lichter maakt. Denk bijvoorbeeld aan huurders die keurig hun contract tekenen, maar geen idee hebben dat er ergens verstopt staat dat te laat betalen betekent: kassa voor de verhuurder. Verrassing! Of twee ondernemers die over een boetebeding onderhandelen alsof het de laatste stroopwafel op tafel is. Denk aan boetes bij schending van geheimhouding, non-concurrentie of andere gevoelige afspraken. Deze bijdrage bevat tips & tricks voor partijen die een boetebeding willen overeenkomen of die worden geconfronteerd met verbeurde boetes.
De eenheidsboete
In Nederland worden boetes sinds 1998 doorgaans gematigd door een rechter, indien partijen een en dezelfde boetebedrag verbinden aan het schenden van verschillende afspraken. Komen partijen bijvoorbeeld overeen dat een partij een boete van € 50.000,- verbeurt bij het schenden van een relatiebeding, een geheimhoudingsbeding en een non-concurrentiebeding, en die partij schendt een van deze bedingen, dan geldt het uitgangspunt dat de eenheidsboete door de rechter wordt gematigd. Tegen deze achtergrond is het relevant om per afspraak een afzonderlijk boetebedrag vast te leggen, of juist niet (afhankelijk van de partij op wie de verplichting rust).
Ingebrekestelling?
Het uitgangspunt van de Nederlandse wet is dat een partij pas een boete verbeurt, nadat hij door de ander in gebreke wordt gesteld om de geschonden afspraak alsnog na te komen. Partijen kunnen in hun contract van dit uitgangspunt afwijken en vastleggen dat de boete onmiddellijk is verschuldigd zonder voorafgaande ingebrekestelling of sommatie.
Valt er nog iets te kiezen tussen afspraak nakomen of boete vorderen?
Indien partijen bij een overeenkomst naast de boete ook nog nakoming willen vorderen, dan moeten ze dit overeenkomen. Als partijen dit niet afspreken, kan niet zowel nakoming als de boete worden gevorderd.
Overmacht
Als een partij bij een overeenkomst vanwege overmacht een afspraak niet nakomt, kan dat de boete terzijde schuiven. Dit is anders als partijen zijn overeengekomen dat de boete ook verschuldigd is in overmachtssituaties. Opnieuw geldt dat partijen in de overeenkomst kunnen afwijken van het uitgangspunt dat toerekenbaarheid van de geschonden afspraak een vereiste is voor een boete.
Boete en schade?
Het uitgangspunt is dat het boetebedrag in de plaats treedt van gederfde winst, tenzij partijen zijn overeengekomen dat zowel de boete als schadevergoeding kan worden gevorderd.
Gelet op het voorgaande is het belangrijk dat u zich op voorhand goed juridisch laat adviseren als u het voornemen heeft een boete op te nemen in een contract of indien u wordt geconfronteerd met een partij die boetebedingen heeft opgenomen in een conceptovereenkomst.
Vragen over boetebedingen?
Neem contact op met een van onze ondernemingsrecht advocaten.